De Tweede Wereldoorlog (boeken voor 15+)

geplaatst in: overzicht | 0


oorlogverzetBegin mei is weer de jaarlijkse dodenherdenking. Dan denken we aan alle mensen die gedood zijn tijdens oorlogen, maar vooral tijdens de Tweede Wereldoorlog (WO II). Deze oorlog was van 1940 tot 1945. Er zijn toen over de hele wereld meer dan 50 miljoen mensen, waaronder veel Joodse mensen, doodgegaan. Hieronder staan boeken die over deze oorlog gaan. Laat het me weten als er boeken ontbreken in dit overzicht.

 

Els Beerten – Allemaal willen we de hemel
Querido 2008, 498 bladzijden, 15+
Vlaanderen, Tweede Wereldoorlog. Jef en zijn vriend Ward raken geïnteresseerd in de strijd tegen de Russen, die volgens de nationalisten een groter gevaar voor Vlaanderen zijn dan de Duitse bezetters. Uiteindelijk meldt alleen Ward zich aan voor het Oostfront, waar hij deel uitmaakt van de Vlaamse SS. Jef blijft thuis en wordt als held vereerd, omdat hij mensen van het verzet heeft gered. Afwisselend geven vier ik-vertellers – Jef, Ward, Jefs zus Rénee en kleine broertje Remi – hun kijk op de gebeurtenissen. Zo wordt duidelijk dat goed en kwaad, dader en slachtoffer geen vaste grootheden zijn.

Judy Blundell – Ik lieg maar één keer
Moon 2010, 284 bladzijden, vertaald door Aimée Warmerdam, 15+
Als Evie samen met haar moeder Bev en stiefvader Joe onverwacht een reis maakt naar Florida, denkt ze nog niet dat daar een bijzondere reden voor is. Pas later beseft ze dat Joe op de vlucht is. En dat heeft alles te maken met de Tweede Wereldoorlog. Langzaam dringt tot Evie door dat niemand is wie hij lijkt te zijn. Ook Peter niet, haar grote liefde en in de oorlog soldaat onder Joe.

Aidan Chambers – Niets is wat het lijkt
Querido 2000, 285 bladzijden, vertaald door Annelies Jorna, 15+
Jacob Todd (17) brengt een bezoek aan Nederland om een herdenking bij te wonen van Engelse slachtoffers, die bij de slag om Arnhem om het leven kwamen. Zijn grootvader was een van hen. Geertrui heeft zijn opa nog gekend. Uit hun liefde werd een dochter geboren,. Maar dat weet bijna niemand. Stukje bij beetje leert Jacob de waarheid kennen.

Theo Coster – Klasgenoten van Anne Frank
Carrera 2011, 224 bladzijden, 15+
Klasgenoten van Anne Frank op het Joods Lyceum in Amsterdam vertellen over hun herinneringen aan Anne en hun verdere leven. Naast de auteur komen Hannah, Nanette, Jacqueline, Albert en Lenie aan het woord. Er is een film gemaakt van hun gesprek in Amsterdam, waarop dit boek gebaseerd is. Duidelijk wordt dat toevallige omstandigheden vaak bepaalden wie wel of niet de oorlog overleefde.

James Cross Giblin – Hitler: leven en dood van een dictator
Lannoo 2002, 159 bladzijden, onbekende vertaler, 15+
Biografie van Hitler, die op basis van recente literatuur is samengesteld. In 24 korte hoofdstukken wordt een duidelijk beeld geschetst van de dictator en zijn invloed op de wereldpolitiek. Aan bod komt onder meer Hitlers jeugd, zijn opkomst, de uitgave van Mein Kampf, de machtsovername in 1933 en de voorbereidingen en de gebeurtenissen rond de Tweede Wereldoorlog. Ook aan het neonazisme wordt aandacht besteed.

Dirk Dobbeleers en Marc Hendrickx – Getreinde wanhoop
Abimo 2006, 140 bladzijden, 15+
In deze uitgave naar aanleiding van de Vlaamse Vredeswerk vertellen de auteurs over drie vrouwen – twee meisjes van 17 en 18 en een boerin van middelbare leeftijd – die in 1944 vanwege hun werkzaamheden voor het verzet op transport worden gesteld naar een vernietigingskamp. Na een korte introductie van de drie personages volgt de beschrijving van de treinreis.

Sharon Dogar – De jongen in het Achterhuis
De Fontein 2011, 320 bladzijden, vertaald door Aimée Warmerdam, 15+
Peter van Pels was een van de acht bewoners van het Achterhuis, waar hij samen met Anne Frank ruim twee jaar ondergedoken was. Hij kwam op 13 juli 1942 als 16-jarige in het Achterhuis aan. Eigenlijk wilde hij niet onderduiken. Maar als hij ziet hoe zijn vriendinnetje Liese door de Duitsers wordt weggevoerd, weet hij dat hij niets anders kan doen. De eerste tijd is erg moeilijk. Hij ergert zich aan Anne, die eigenwijze, kleine kwebbelkous die honderden vragen stelt.

Theo Engelen – De drie mannen van Eva
Sjaloom 2006, 160 bladzijden, 15+
Op de dag dat Leon achttien wordt, doet zijn vader een zelfmoordpoging. Leons oma vertelt hem dan het verhaal van zijn opa en zijn vader. Het begon allemaal in de Tweede Wereldoorlog… Dan volgen drie delen, genoemd naar de hoofdpersonen: Willem (1941) is de opa van Leon en in dat jaar achttien jaar. Hij belandt in het verzet en maakt iets heel akeligs mee. Daarna volgt het verhaal van Klaas (1968), zoon van Willem en vader van Leon. Tot slot volgt Leon (1999) en is de lezer terug bij de dag dat zijn vader in het ziekenhuis belandde.

Hermine Gies-Santrouschitz en Alison Leslie Gold – Herinneringen aan Anne Frank
Bakker 1987, 255 bladzijden, vertaald door meerdere mensen, 15+
Miep Gies was een van de mensen die de familie van Anne Frank en de andere onderduikers hielp, toen zij zich in de oorlog in het Achterhuis schuil moesten houden voor de Duitsers. Ze komt ook voor in Annes dagboek. Gies werd in 2009 100 jaar. Er wordt ook informatie gegeven over de situatie van mensen die verzet pleegden en onderduikers hielpen. Het is een persoonlijk document, dat de informatie over Anne Frank goed aanvult.

Annelies Nolet – Mazzeltof
Archipel 2002, 215 bladzijden, 15+
Het is 1942 als de Joodse Max en zijn moeder een oproep krijgen zich te melden bij de Duitsers. Zij kunnen onderduiken en leven twee jaar bijna geheel geïsoleerd op een kamer boven een winkel. Na de proloog, die de onderduikperiode inluidt, volgt een terugblik op Max’ jeugd vanaf 1926, toen Max vier jaar was. Deel twee beschrijft de onderduikperiode, deel drie de tijd na de bevrijding van zuidelijk Nederland. Max heeft zich vrijwillig gemeld en strijdt met de Engelsen tegen de Duitsers. Tijdens een verlof gaat hij op zoek naar zijn zus, die aan het begin van de oorlog naar Frankrijk is gevlucht.

Jona Oberski – Kinderjaren
Bzztoh 1978, 143 bladzijden, 15+
Jeugdervaringen van een kleine Joodse jongen die de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog meemaakte. Hij kijkt met de verwondering van een kind tegen de dingen aan, wat het verhaal des te indringender maakt!

Mal Peet – Tamar
Van Goor 2010, 368 bladzijden, vertaald door Sanne Parlevliet, 15+
Tamar erft van haar opa een mysterieuze doos met daarin aanwijzingen en gecodeerde boodschappen. Ze gaat op onderzoek uit en ontdekt dat er nog een Tamar bestaat: een man die betrokken was bij de verschrikkelijke wereld van verzetsstrijders in bezet Nederland.

Mirjam Pressler – Een boek voor Hanna
Karakter 2011, 327 bladzijden, vertaald door Bert Bakker, 15+
De veertienjarige Hanna is vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog vanuit Duitsland naar Denemarken gevlucht. Ze woont bij een gastgezin. Als de Duitsers ook Denemarken binnenvallen, wordt ze alsnog gedeporteerd. Ze belandt in het concentratiekamp Theresiënstadt.

Aline Sax – De kleuren van het getto
De Eenhoorn 2011, 171 bladzijden, illustraties van Caryl Strzelecki, 15+
In 1940 wordt het deel van de Poolse stad Warschau waar veel joden woonden afgescheiden van de rest van de stad. Misja, een joodse jongen, observeert wat er om hem heen gebeurt: het getto stroomt vol met joden uit de omgeving, hele gezinnen hebben niet meer dan een kamer tot hun beschikking, er heerst honger. Velen ondergaan hun lot lijdzaam, maar Misja probeert naar mogelijkheden te zoeken om het lot van zijn familie te verzachten.

Ruta Sepetys – Schaduwliefde
Moon 2011, 368 bladzijden, vertaald door Michèle Bernard, 15+
De Litouwse Lina en haar moeder en broertje worden op 14 juni 1941 van huis gehaald door de Russische bezetter en op transport gesteld. Na een lange treinreis in veewagens belanden ze in een werkkamp in Siberië. Ze overleven met moeite, maar hun leven wordt nog zwaarder als ze naar een verlaten plek op de Noordpool belanden. Daar overlijdt Lina’s moeder, kort nadat ze gehoord heeft dat haar man in de gevangenis is geëxecuteerd. In de epiloog wordt verteld dat Lina 12 jaar gevangen zat en trouwde met een medegevangene die ze in het eerste kamp ontmoet.

Hennie Vaessen – Slag om Arnhem september 1944: een historisch beeldverhaal (serie)
Pelikaanpers 2011, 44 bladzijden, illustraties van Hennie Vaessen, stripboek, 15+
Maarschalk Montgomery wil de bruggen over de Rijn veroveren, zodat de geallieerden kunnen oprukken naar Duitsland. Maar het aanvalsplan mislukt en de stad Arnhem blijft verwoest achter.

Anne Voorhoeve – 21 juli
Callenbach 2012, 368 bladzijden, vertaald door Hilke Makkink, 15+
Fritzi’s moeder komt uit een adellijke familie. Omdat het in Berlijn niet meer veilig is, stuurt haar moeder haar naar slot Lautlitz, waar veel familieleden hun toevlucht hebben gezocht. Fritzi geloofde heilig in de Führer, maar haar wereld komt op z’n kop te staan als blijkt dat haar ooms betrokken zijn bij een aanslag op Hitler. Met gevolg dat alle familieleden op transport worden gesteld. Er volgt een maandenlange tocht langs gevangenissen en concentratiekampen. Waren haar ooms verraders of verzetshelden?

Anne Voorhoeve – Liverpool Street
Callenbach 2010, 518 bladzijden, vertaald door Hilke Makkink, 15+
De joodse Ziska wordt vlak voor het uitbreken van de oorlog door haar ouders naar Engeland gestuurd. Daar wordt ze opgevangen door een orthodox-joods pleeggezin. Zij vinden haar niet joods genoeg en hebben moeite met het feit dat Ziska – die nu Frances heet – uit Duitsland komt. Ziska vertelt over haar ervaringen en vooral haar (schuld)gevoelens in de ik-vorm. Veel van wat in het boek is beschreven, is echt gebeurd.

Eva Weaver – De poppenspeler van Warschau
The House of Books 2013, 336 bladzijden, vertaald door Annemarie Lodewijk, 15+
De 14-jarige Mika woont met zijn moeder in het getto van Warschau. Met zijn poppenspel weet hij de kinderen in zijn buurt een beetje op te vrolijken. Max, een Duitse soldaat is onder de indruk van Mika´s spel en dwingt hem ook voor de Duitsers op te treden. Het biedt Mika de kans om kinderen het getto uit te smokkelen. In het eerste deel van het boek vertelt Mika zijn levensverhaal aan zijn kleinzoon, in het tweede deel lees je hoe de kleindochter van Max probeert Mika te vinden om hem een pop terug te geven.

Elizabeth Wein – Codenaam Verity
Van Goor 2013 320 bladzijden, vertaald door Ester Ottens, 15+
Lees de recensie van Mathilde
Een stoere pilote uit Manchester en een Schotse special operations executive krijgen een bijzondere band. Als een cruciale missie fout gaat, springt Verity uit een vliegtuig boven Frankrijk. De Gestapo neemt haar gevangen en ze moet onder dwang haar verhaal opschrijven. Alles waar ze ooit in heeft geloofd, wordt op de proef gesteld.

Markus Zusak – De boekendief
The House of Books 2007, 560 bladzijden, illustraties van Trudy White, vertaald door Annemarie Lodewijk, 15+
Lees de recensie van Tienke
‘Wanneer de Dood een verhaal vertelt, kun je maar beter luisteren’. Het is inderdaad de Dood die het verhaal vertelt van Liesel, die in 1939 negen jaar is en samen met haar broertje naar een pleeggezin wordt gebracht. Haar ouders zijn communisten, iets wat echt niet kon in nazi-Duitsland. Onderweg sterft Liesels broertje of beter gezegd: komt de Dood hem halen. Die dag steelt ze haar eerste boek: Het Doodgravershandboek.

 

Toevoeging: boeken uit 2014 & 2015

Paul Dowswell – Kameraad
Callenbach 2014, 240 bladzijden, vertaald door Ernst Bergboer, 15+
Moskou, 1941. De wereld van Misha wordt verscheurd door de terreur van Stalin en de oprukkende legers van Hitler. Als zijn moeder verdwijnt, probeert Misha zich te redden met hulp van vader en zijn vriendin Valya.

Paul Dowswell – Bomber
Callenbach 2015 , 284 bladzijden, vertaald door Ernst Bergboer, 15+
Lees de recensie van Angelique
Harry Friedman heeft gelogen over zijn leeftijd om toegelaten te worden in de Amerikaanse Luchtmacht. Nu vliegt hij als schutter in de Maisy May, een van de vele Boeings B-17 Flying Fortress die vanuit Norfolk, Engeland, naar Duitsland vliegen om daar met precisie hun zware lading bommen te lossen. Pas na 25 vluchten mag Harry weer naar huis. Maar dat een bommenwerper ongeschonden 25 vluchten doorstaat is nog maar één keer gebeurd! De Duitse Luftwaffe heeft als taak om het Duitse grondgebied ten koste van alles te verdedigen. De formatie B-17’s krijgt het zwaar te verduren en vele toestellen worden neergehaald. Harry is bang dat hij zijn zeventiende verjaardag niet zal halen

Wilma Geldof – Elke dag een druppel gif
The House of Books 2014, 368 bladzijden, 15+
Maarten groeit op in Haarlem, zijn vader is fervent aanhanger van de NSB. Daarmee wordt de elfjarige Maarten behoorlijk gepest als de Tweede Wereldoorlog in 1940 uitbreekt. Gelukkig wordt hij aangenomen op de Reichsschule, een Hitlerschool. Maarten is er erg gelukkig. Maar dan verliest Hitler de oorlog en begint de ellende voor Maarten pas echt. Na de oorlog krijgt hij een relatie met Hanne die fel anti-nazi is en hij moet zijn jeugd en zijn relatie met zijn vader onder ogen zien.

Piet De Loof – Mijn vriend Hitler
Abimo 2015 , 250 bladzijden, 15+
Lees de recensie van Mathilde
November 1905, Linz. Twee tieners, allebei bezeten door muziek, ontmoeten elkaar tijdens een concert. De ene is Gust, August Kubizek. Hij werkt in de meubelzaak van zijn vader, maar droomt van een carrière als componist. De andere is Adolf, Adolf Hitler. Hij heeft net de middelbare school verlaten en doodt de tijd met lezen, dagdromen en naar concerten gaan. Hij is ervan overtuigd dat hij een beroemd kunstenaar zal worden. De twee worden elkaars beste – en ook enige – vriend. Een unieke vriendschap die hun leven ingrijpend verandert.

Lis Lucassen, Jen Minkman & Marieke Veringa – In opstand
Storm Publishers 2014, 240 bladzijden, 15+
Bundeling van drie dystopische verhalen. Emma leeft in een wereld waarin Hitler de Tweede Wereldoorlog heeft gewonnen en Justa heeft twijfels over de rechtzaak waarvoor zij jurylid is.

Anke Manschot – De sprong op Normandië
Brandt 2015, 352 bladzijden, 15+
Als Dave en Joey hun zware opleiding tot parachutist hebben afgerond, krijgen ze een levensgevaarlijke opdracht. Ze moeten in de nacht van D-Day op Normandië springen en helpen Europa te bevrijden.

Pauline Micheels – Vandaag: een oorlogsnovelle
Prometheus 2014, 112 bladzijden, 15+
In de Tweede Wereldoorlog houdt een elfjarige jongen een dagboek bij over zijn leven in het doorgangskamp Westerbork.

Maria Nygren – Het vierde rijk
Clavis 2015 , 360 bladzijden, vertaald door Kim Liebrand, 15+
Lees de recensie van Mathilde
Als de vijftienjarige Blenda midden in het semester op een nieuwe school komt, ziet ze meteen dat iedereen in de ban is van één persoon: Hedvig. Zelfs de rector gehoorzaamt het mooie blonde meisje blindelings. Blenda is nooit populair geweest en droomt ervan om net als Hedvig in de spotlights te staan. En ze is niet de enige. Lena-Stina haalt goede cijfers, maar heeft geen plezier in het leven. En Penny verandert steeds in een kopie van anderen, ze is allang vergeten wie ze zelf is. Voor een project bestuderen de drie meisjes hoe Hitler aan de macht kwam. Ze bedenken een geniaal plan waarmee ze Hedvig van haar troon kunnen stoten. Maar al snel stijgt de macht een van hen naar het hoofd …

Carmen Reid – Codenaam Coco: vijftien jaar en bij het verzet
Blossom Books 2014, 336 bladzijden, vertaald door Aimée Warmerdam, 15+
Nicole gaat na de inval van de Duitsers in België al snel in het verzet, onder de codenaam Coco. Daarmee loopt ze het risico op gevangenschap, marteling en misschien zelfs de dood.

Marita de Sterck – Valavond
Querido 2014, 254 bladzijden, 15+
1935. Mona gaat werken als serveerster in een café. Als de oorlog in volle gang is, neemt ze een eigenzinnig besluit, dat het leven van haar vrienden voorgoed overhoop gooit.

Anne Voorhoeve – Unterland
Callenbach 2014, 416 bladzijden, vertaald door Hilke Makkink, 15+
Alice vlucht na een verwoestend bombardement op het eiland Helgoland met haar moeder, grootmoeder en broer naar Hamburg. Daar stelt het leven hen voor nieuwe uitdagingen: kou, honger en zware handel.

Anne Voorhoeve – Nanking road
Callenbach 2015, 494 bladzijden, vertaald door Hilke Makkink, 15+
Ziska ontvlucht in 1938 met haar Joodse familie Berlijn. Ze komen in Shanghai terecht. Het leven voor het gezin Mangold is allesbehalve gemakkelijk in deze Chinese wereldstad vol armoede.

Elizabeth Wein – Rose onder vuur
Van Goor 2014, 328 bladzijden, vertaald door Wybrand Scheffer, 15+
De jonge Amerikaanse pilote Rose komt na een roekeloze actie in door Duitsers bezet gebied terecht. Ze wordt naar het vrouwenconcentratiekamp Ravensbrück gebracht waar ze onder afschuwelijke omstandigheden moet zien te overleven.

Suzy Zail – De gave van Hanna Mendel
Karmijn 2015, 208 bladzijden, vertaald door Hannie Tijman, 15+
Lees de recensie van Mathilde
1944. De Hongaarse Hanna Mendel heeft een droom. Ze wil net zo’n beroemde pianiste worden als Clara Schumann. Haar toelatingsbewijs voor het conservatorium belooft in ieder geval een mooie toekomst. Maar op een dag wordt haar getto leeggeruimd en voor ze het weet zit ze opeens in een trein, met haar familie, op weg naar Auschwitz. In het kamp blijft haar talent niet onopgemerkt. Hanna wordt gesommeerd op auditie te komen bij de sadistische kampcommandant. Haar pianospel betovert hem. Vanaf dat moment wordt ze elke dag in zijn huis verwacht en moet ze naar believen voor hem spelen. Elke dag is er de angst dat ze een faux pas maakt. Als ze verliefd wordt op de zoon van de kampcommandant wordt haar leven nog gecompliceerder; kan dat eigenlijk wel, verliefd zijn op de vijand

 

Waar vind ik meer informatie?

website van Entoen (geschiedeniscanon) – venster Anne Frank, De Tweede Wereldoorlog, Indonesië
website van Jeugdbieb – zoeken bij onderwerp op “Tweede Wereldoorlog”
website van schrijfster Martine Letterie met filmpjes over WO II
website van het project Vergeten oorlog

 

Andere bijdragen over de Tweede Wereldoorlog

Voor dit overzicht heb ik gezocht op de website van Leesplein (zoekwoord: Tweede Wereldoorlog), website van Boek en Jeugdgids (zoekwoord: Tweede Wereldoorlog), de website van Bibliotheek Rotterdam (zoekwoord: Tweede Wereldoorlog) en het Centraal Bestand Kinderboeken. Samenvattingen komen van deze websites.

 

Laatst bijgewerkt: 26 april 2016

Laat een reactie achter